در تعریف می توان گفت جرم اتمی  یک عنصر، جرم یک اتم آن بر اساس یک دوازدهم جرم اتم کربن ۱۲ است. 

برای درک این تعریف این مقاله را تا انتها بخوانید.

برای آنکه بتوان خواص فیزیکی و شیمیایی عنصری را بررسی کرد بایستی بتوان جرم اتم ها یا مولکول های آن عنصر را اندازه گرفت. با توجه به اندازه کوچک اتم ها نمی توان برای این منظور از وسایل متداول اندازه گیری نظیر ترازو استفاده کرد.

از این رو دانشمندان در صدد برآمدند جرم نسبی اتم ها را با در نظر گرفتن یک واحد استاندارد تعریف کنند. این مقیاس استاندارد، یکای جرم اتمی نامیده می شود.

یکای جرم اتمی چیست؟ 

یکای جرم اتمی معادل یک دوازدهم جرم اتم کربن است. یعنی اگر یک اتم کربن ۱۲ را به ۱۲ قسمت مساوی تقسیم کنیم، هر قسمت یک واحد جرم اتمی تعریف می شود که با نماد amu مشخص می گردد.

محاسبه جرم اتمی: 

همان طور که گفتیم برای محاسبه جرم اتم عناصر از مقیاس یک دوازدهم اتم کربن استفاده می شود.

مثلا اگر جرم اتمی عنصری ناشناخته ۷ باشد بدین معنا است که جرم اتمی  

است که عبارتند از:

جرم اتمی نوترون :amu  ۱٫۰۰۸۷

جرم اتمی پروتون: amu 1.0073

جرم اتمی الکترون: amu0.0005

برای راحتی کار می توان گفت جرم اتمی نوترون و پروتون معادل amu 1می باشد و جرم اتمی الکترون ناچیز است.

تفاوت جرم اتمی و عدد جرمی: 

همان طور که در مقاله “ عدد اتمی و عدد جرمی ” مطالعه کرده اید:

به مجموع تعداد پروتون ها و نوترون های یک اتم، عدد جرمی می گوییم.

حال آنکه جرم اتمی، جرم یک اتم آن بر اساس یک دوازدهم جرم اتم کربن ۱۲ است.

عدد جرمی واحد ندارد ولی واحد جرم اتمی amu می باشد. جرم اتمی یک عنصر با عدد جرمی آن تقریبا برابر است. 

مثلا جرم اتمی عنصر لیتیم با عدد جرمی ۶، معادلamu  ۶ است چرا که جرم پروتون و نوترون برابرamu 1 می باشد و جرم اتمی الکترون آن ناچیز است.

جرم اتمی میانگین: 

همان طور که در مقاله ”   ایزوتوپ   ” بیان کردیم، فراوانی ایزوتوپ های یک عنصر در طبیعت یکسان نیست یعنی برخی از ایزوتوپ های یک عنصر فراوان ترند و برخی کمیاب تر. از این رو برای محاسبه جرم نمونه های طبیعی از اتم عنصرها، از جرم اتمی میانگین استفاده می کنند.

در جرم اتمی میانگین به فراوانی هر ایزوتوپ و جرم اتمی آن توجه می شود.

فرمول جرم اتمی میانگین: 

برای محاسبه جرم اتمی میانگین از فرمول زیر استفاده می شود.

M  در این فرمول به جرم اتمی هر ایزوتوپ اشاره دارد. F در این فرمول به درصد فراوانی هر ایزوتوپ اشاره دارد. 
  • F در این فرمول به درصد فراوانی هر ایزوتوپ اشاره دارد.

     فرمول جرم اتمی میانگین